Mag dit wel? Situaties op het werk in Nederland
Kies een situatie: we leggen kort uit wat de Nederlandse regels zeggen, wat u kunt doen en waar u terecht kunt.
Bijgewerkt op 2026-11-07
Tijdelijke bescherming (RTB): werken kan alleen in loondienst. Zzp in de bouw is voor u gesloten: UWV verleent daar geen TWV per opdracht. Per 07.11.2026.
Ik heb tijdelijke bescherming (RTB): mag ik als zzp'er werken? Niet toegestaan
Kort gezegd
In de praktijk niet. Per 07.11.2026 mag u met tijdelijke bescherming zonder vergunning alleen in loondienst werken. Werkt u als zzp'er, dan heeft de opdrachtgever voor elke opdracht een tewerkstellingsvergunning (TWV) nodig, en voor de bouw, horeca, landbouw en persoonlijke dienstverlening verleent UWV die niet. Anders kan het alleen met vrije toegang tot de arbeidsmarkt (EU/EER- of Zwitsers paspoort, permanente verblijfsvergunning, vergunning 'arbeid vrij toegestaan' of 'arbeid als zelfstandige').
Wat te doen
Start geen zzp-bedrijf en teken geen overeenkomst van opdracht in plaats van een arbeidsovereenkomst om in de bouw te werken. Vraag om een arbeidsovereenkomst en een loonstrook. De opdrachtgever riskeert een Wav-boete (voor bedrijven in de orde van € 6.000 tot € 11.250 per persoon, per 07.11.2026); serieuze bedrijven bieden dit daarom niet aan.
Waar kunt u terecht
UWV, IND, Juridisch Loket, FNV en de coördinator van Razom Werkt.
U wordt onder druk gezet om zzp'er te worden Hangt ervan af
Kort gezegd
Hangt af van hoe u in de praktijk werkt. De naam in het contract beslist niets: werkt u onder leiding, op hun rooster en met hun gereedschap, dan kan het een arbeidsovereenkomst zijn (schijnzelfstandigheid). Druk om zzp'er te worden, zodat zij op u als werknemer besparen, is voor beide partijen riskant. Heeft u tijdelijke bescherming, zie dan de vraag over zzp hierboven: in de bouw is dat in de praktijk gesloten voor u.
Wat te doen
Teken niets onder druk en vraag om een arbeidsovereenkomst (loondienst) met loonstrook. De DBA-check op onze site is alleen bedoeld voor wie vrije toegang tot de arbeidsmarkt heeft. Vraag het aan FNV of het Juridisch Loket.
Waar kunt u terecht
Juridisch Loket, FNV en Nederlandse Arbeidsinspectie.
Huisvesting wordt op uw loon ingehouden Hangt ervan af
Kort gezegd
Hangt ervan af. Inhouding voor huisvesting is alleen binnen de wettelijke grenzen toegestaan (maximaal 25 % van het minimumloon), met schriftelijke toestemming, en u mag niet onder het minimumloon uitkomen. Huisvesting die een uitzendbureau biedt, moet aan de eisen voldoen (SNF-keurmerk).
Wat te doen
Vraag om een schriftelijke huurovereenkomst, los van de arbeidsovereenkomst, en om een loonstrook met gespecificeerde inhoudingen. Bewaar de loonstroken en alle berichten.
Waar kunt u terecht
Nederlandse Arbeidsinspectie, FNV, de coördinator van Razom Werkt.
U krijgt niet alle gewerkte uren betaald Niet toegestaan
Kort gezegd
Niet toegestaan. Elk gewerkt uur moet minstens tegen het minimumloon worden betaald. Onbetaald loon kunt u met terugwerkende kracht opeisen (de algemene verjaringstermijn is 5 jaar).
Wat te doen
Houd uw uren bij: datum, begin, einde. Vraag schriftelijk om uitbetaling van het verschil. Ga niet akkoord met "de schuld afwerken".
Waar kunt u terecht
FNV, Juridisch Loket, Nederlandse Arbeidsinspectie.
"Eerst werken, contract komt later" Niet toegestaan
Kort gezegd
Niet toegestaan als er geen schriftelijke afspraken zijn. De werkgever moet binnen de wettelijke korte termijn de arbeidsvoorwaarden schriftelijk verstrekken. Werkt u al, dan hebt u de rechten van een werknemer en recht op loon, ook zonder getekend contract.
Wat te doen
Vraag vóór de start om een schriftelijk contract. Werkt u al, leg dan in een bericht vast wat er is beloofd: tarief, uren, startdatum.
Waar kunt u terecht
De coördinator van Razom Werkt, FNV, Juridisch Loket.
De werkgever heeft uw paspoort afgenomen Niet toegestaan
Kort gezegd
Niet toegestaan. Een werkgever mag het origineel van uw paspoort of andere documenten niet houden: een kopie maken mag wel. Het inhouden van documenten is een signaal van uitbuiting.
Wat te doen
Eis uw documenten schriftelijk terug en geef geen originelen mee. Bij gevaar belt u 112. Meld het bij de Arbeidsinspectie of de politie, en bij onze coördinator.
Waar kunt u terecht
112 (direct gevaar), de politie, Nederlandse Arbeidsinspectie, de coördinator van Razom Werkt.
Boetes op uw loon Hangt ervan af
Kort gezegd
Hangt ervan af. Een boete van de werkgever kan alleen als die vooraf schriftelijk is afgesproken (contract of cao), redelijk van omvang is en uw loon niet onder het minimumloon brengt. Willekeurige "boetes" voor te laat komen of fouten zijn niet toegestaan.
Wat te doen
Vraag waar de boete in het contract staat. Bewaar de loonstroken waarop de inhouding te zien is.
Waar kunt u terecht
FNV, Juridisch Loket.
Contant, onder het minimumloon Niet toegestaan
Kort gezegd
Niet toegestaan. Contant betalen is op zich niet verboden, maar het loon mag niet lager zijn dan het minimumuurloon en een loonstrook is verplicht. Betaling zonder loonstrook laat u onbeschermd en zonder pensioenopbouw.
Wat te doen
Reken uw uurloon uit en vergelijk het met het minimumloon op de site van de Rijksoverheid. Is het lager, meld het dan bij de Arbeidsinspectie: dat kan anoniem.
Waar kunt u terecht
Nederlandse Arbeidsinspectie, FNV.
Geen loonstrook Niet toegestaan
Kort gezegd
Niet toegestaan. De werkgever moet u bij de uitbetaling van het loon een loonstrook geven.
Wat te doen
Vraag schriftelijk om de loonstrook. Bewaar zolang u die niet hebt uw bankafschriften en uw eigen urenregistratie.
Waar kunt u terecht
De coördinator van Razom Werkt, FNV, Nederlandse Arbeidsinspectie.
Er worden geen pensioenpremies afgedragen Hangt ervan af
Kort gezegd
Hangt ervan af. Deelname aan een pensioenfonds is verplicht als de cao van uw sector dat voorschrijft (in veel sectoren, zoals de bouw en de uitzendbranche). Is dat niet zo, dan kunt u geen pensioen van de werkgever eisen. Het AOW-pensioen bouwt u apart op, over de jaren dat u in Nederland woont of werkt.
Wat te doen
Zoek uit welke cao voor u geldt (die staat in het contract). Op uw loonstrook hoort een regel over pensioen te staan.
Waar kunt u terecht
FNV, Juridisch Loket.
Ontslagen zonder reden Hangt ervan af
Kort gezegd
Hangt ervan af. In Nederland mag u in het algemeen niet zonder reden worden ontslagen: er is een redelijke grond en toestemming van het UWV of de rechter nodig, of uw schriftelijke instemming. Uitzondering: de proeftijd. Teken een vaststellingsovereenkomst niet meteen: u hebt 14 dagen bedenktijd.
Wat te doen
Vraag het ontslag schriftelijk. Teken niets onder druk. Neem direct contact op met het Juridisch Loket of FNV: de termijnen om bezwaar te maken zijn kort. Vraag bij het UWV apart naar een uitkering (WW).
Waar kunt u terecht
Juridisch Loket, FNV, UWV.
Waar kunt u terecht
- Nederlandse Arbeidsinspectie: Toezicht op minimumloon, arbeidstijden, veiligheid en uitbuiting. U kunt anoniem melding doen.
- FNV (vakbond): De vakbond: hulp bij een geschil met uw werkgever.
- Juridisch Loket (gratis rechtsadvies): Gratis eerste juridisch advies.
- Coördinator van Razom Werkt: Praat met ons in het Oekraïens of Russisch: wij helpen u de juiste instantie te vinden.
Dit is algemene informatie, geen juridisch advies. Regels en bedragen veranderen; neem voor uw eigen situatie contact op met het Juridisch Loket, een vakbond of een jurist.
Klacht over de Waadi Zzp: de waarheid DBA-check (voor vrije toegang tot de arbeidsmarkt)
Dit is algemene informatie, geen juridisch advies. Regels veranderen: controleer de bronnen hierboven.